چک علاوه بر مزایایی که دارد می تواند محدودیت‌ها و مشکلاتی را برای دسترس کنندگان اين فراهم آورد و از اين جایی که هدف صدور سند چک همان سهل و آسان کردن روابط تجاری بین مردم هست و به نوعی به انجام معاملات سرعت می‌بخشد، از این رو هر عملی که برای این هدف مشکل ایجاد کند یا مانع دستیابی به اين شود منع شده هست. یکی از این موارد چک سفید امضا هست. از نظر قانونی چک سفید امضا را نمی‌توان چک به شمار آورد یعنی به طور کامل چک نیست و شامل قانون صدور چک نمی‌شود یعنی نمی‌توان با استناد به چک سفید امضا وجه اين را دریافت کرد. مگر درون مواردی که درون ذیل خواهد آمد؛ همانگونه که درون ماده بند الف ۱۳ قانون صدور چک اشاره شده هست. ابتدا به تعریف چک سفید امضا می پردازیم.

تعریف چک سفید امضا 

برای چک سفید امضا تعاریف گوناگونی شده هست که به طور خلاصه می توان اعلام کرد:
چک سفید امضا چکی هست که صاحب چک بدون نوشتن مبلغ و تاریخ درون چک، اين را امضا می‌نماید و این حق را به دریافت کننده می‌دهد که درون زمان لازم مبلغ توافق شده را درون اين نوشته و برای نقد کردن اين به بانک مراجعه کند. درون یک تعریف ساده‌تر از چك سفيد امضاء حتما اين را چكی دانست كه حداقل بدون مبلغ باشد خواه تاريخ صدور و نام دارنده درون اين مشخص شده يا نشده باشد. اگر چکی فقط تاریخ نداشته باشد و سایر قسمت‌های اين پر شده باشد چک عادی محسوب می‌شود و بانک اين را پرداخت می‌کند.

چک سفید امضا به خاطر این که مبلغ چک و تاریخ درون اين نوشته نمی‌شود و جایش درون چک خالی باقی می‌ماند می‌تواند خطرناک باشد. اگر چه به طور معمول از این نوع چک برای ضمانت دسترس می‌شود، ولی شخص دریافت کننده می‌تواند جای مبلغ و تاریخ و بقیه موارد را خودش پرکرده (هر مبلغی!!) و به بانک ببرد و اين را نقد کند. از اين جا که این نوع چک بدون نام و تاریخ هست مانند چک حامل هست و هرکسی می‌تواند با ارائه کارت ملی به بانک مراجعه کرده و درخواست نقد کردن اين را بنماید.

درون چه مواردی مردم چک سفید امضا صادر می کنند؟ 

 دسترس از این چک درون معاملات و قراردادها به ‌صورت توافقی هست و بنابراین نمی‌توان اعلام کرد درون معاملات حتما باید چک سفید امضا داده شود یا قراردادی خاص نیاز به معامله دارد. برخی موارد دسترس از چک سفید امضا درون ذیل توضیح داده می‌شود:

  • چک سفید امضا برای ضمانت درون معاملات که به ندرت اتفاق می‌افتد.
  • چک سفید امضایی که مستآجر برای تضمین تخلیه ملک درقرارداد اجاره می‌دهد: گاهی موجر برای این که مطمئن شود ملکش توسط مستاجر درون موعد مقرر تخلیه خواهد شد از مستاجر طلب چک سفید امضا می‌کند، ولي این چک بیشتر برای اجاره املاک تجاری گرفته می‌شود و درون املاک مسکونی، مگر درون موارد خاص درخواست نمی‌شود.
  • چک برای جبران خسارت درون بعضی از معاملات درون صورت شرط گذاشتن طرفین به دادن چک سفید امضا.
  • درون نزول و ربا چک سفید ابزار معامله هست: گاهی افراد برای معاملات آلوده خود مثل نزول و ربا درخواست چک سفید می‌کنند و شخص صادر کننده از روی اجبار این چک را به رباخوار یا نزول دهنده می‌دهد که بعدها می‌‌توانند مشکلات قضایی بسیای را برایش ایجاد کند هم درون مورد دادن چک سفید امضا که مشلات خود را دارد و هم درون مورد جرم ربا و نزول.
  • چک سفید امضا درون تجارت‌های غیر قانونی: چک سفید امضا به طور معمول درون معاملات غیر قانونی مثل پول شویی، قاچاق مواد مخدر یا دارو و قاچاق هر چیز دیگری که پیگرد قانونی خواهد داشت مورد دسترس قرار می‌گیرد.

امانت دادن چک

مورد دیگری که گاهی پیش می‌‌آید این هست که فرد چک سفید امضایی را به کسی امانت می‌دهد؛ به عبارتی چک را امضا می‌‌کند اما بین خودشان توافق شده هست که این چک نقد یا خرج نشود. اما شخصی که چک به امانت دست اوست سر قولش نمانده و اين را خرج می‌‌کند یا اين را به اجرا می‌‌گذارد. قانون راهکار بروز این مشکل را نیز پیش‌بینی کرده هست. درون صورت بروز چنین مشکلی صادر کننده باید جلوی چک را بگیرد و درون دادگاه‌های حقوقی دادخواست استرداد چک را مطرح کند. درون این دادخواست وی باید ذکر کند که اصلا بدهکار نبوده ‌هست و چک به امانت دست اين شخص بوده و برای اثبات این گفته باید مدرکی را نیز ارائه کند. یا درون دادگاه کیفری با عناوینی چون خیانت درون امانت و سوءاستفاده از سفید امضا از شخص شکایت کند.
یکی از مشکلات همین هست، فرد برای اثبات این ادعا نیاز به ادله محکم اثبات دارد اما صورتی که رسیدی نداشته باشد که نشان دهد این چک برای تضمین انجام کار یا به عنوان امانت داده داده هست و امانت بودن اين ثابت نشود، بانک با دقت به این که چک دیگر مشکلی نخواهد داشت وجه اين را نقد می‌کند.

نکاتی که باید درون مورد چک سفید امضا بدانیم

نکته‌ی دیگری که باید به اين اشاره شود این هست که طبق بند الف ماده ۱۳ قانون صدور چک مصوب ۱۳۸۲ اگر برای معامله‌ای چک سفید امضا داده شود و این قضیه ثابت شود دیگر دارنده‌ی اين چک نمی‌تواند علیه صادرکننده چک شکایت کیفری کند و وجه را بگیرد و فقط می‌تواند با مراجعه به دادگاه‌های حقوقی حق خود را مطالبه کند.

مجله گلچین سانگ

اشتراک در شبکه اجتماعی

گوگل پلاس فیسبوک تویتر لینکدین دیگ کلوب فیسنما